Hesablama Palatası Sosial Müdafiə Fondunun maliyyə dayanıqlılığı üçün risk görür
Dövlət Sosial Müdafiə Fondunda iclas. Foto: CaucasianWitcher, CC0, Wikimedia CommonsHesablama Palatası Dövlət Sosial Müdafiə Fondunun (DSMF) 2027-ci il büdcəsi haqqında qanun layihəsinə verdiyi rəydə fondun maliyyə dayanıqlılığının risk altında olduğunu yazıb. Palataya görə, səbəb fondla dövlət arasında dövlət öhdəliklərinin məbləği barədə razılığın olmaması və büdcədən maliyyələşməli xərclərin fərqli hesablanmasıdır.
Rəydə Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin 2025-ci ildə Maliyyə Nazirliyinə göndərdiyi məktuba istinad olunur. Məktuba görə, 2018-2025-ci illərdə DSMF büdcəsini balanslaşdırmaq üçün dövlət büdcəsindən 10 milyard 437,1 milyon manat köçürülüb. Eyni dövrdə fondun hesabladığı, lakin dövlət büdcəsinin ödəmədiyi öhdəliklər 9 milyard 848,1 milyon manat olub.
Palata qeyd edir ki, razılaşdırılmayan məbləğ fondun öhdəliklərə əvvəllər olmayan yeni istiqamətlər əlavə etməsinə və onları birtərəfli qaydada artırmasına imkan verib. Dövlətin tanımadığı borcun hesabatlarda göstərilməsi, sosial sığorta haqları hesabına edilən ödənişlər üzrə kreditor borcun isə göstərilməməsi gələcək xərclərin hansı mənbədən ödənəcəyini müəyyən etməyi çətinləşdirir.
Fondun öz hesablamasına görə, 2025-ci ildə dövlət öhdəliyi 3 milyard 412,5 milyon manat olub və bunun böyük hissəsi 1992-ci ilədək olan iş stajına görə ödənişlərdir. Həmin il dövlət büdcəsindən ayrılan vəsait bu məbləğin yalnız 46,9 faizini qarşılayıb.
Rəydə öhdəliklərin artmasının bir səbəbi kimi 2023-cü ildən qüvvədə olan qayda göstərilir: əmək pensiyalarında qulluq stajına görə əlavələr hər il orta aylıq əməkhaqqının artım tempinə uyğun indeksləşdirilir.
Hesablama Palatası İşsizlikdən Sığorta Fondu ilə bağlı rəyində də borcların sürətlə artdığını yazıb: 2025-ci ilin əvvəlindən 2026-cı il iyulun 1-dək bu fondun debitor borcları 47,3 faiz, kreditor borcları isə 43,2 faiz çoxalıb.


