Yanvardan ev təsərrüfatlarının uçotunda noutbuk, planşet və internet də sayılacaq, hüquqşünas şəxsi həyata müdaxilə sualı qaldırır

Dövlət Statistika Komitəsinin yerləşdiyi ərazi, Bakı: Aykhan Zayedzadeh, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons
16-11-2026 13:59

Dövlət Statistika Komitəsinin 13 oktyabr tarixli qərarına əsasən, 2027-ci il yanvarın 1-dən ev təsərrüfatlarının uçotu zamanı evdəki kompüter, noutbuk, planşet və internet təminatı da qeydə alınacaq. Yerli icra hakimiyyəti nümayəndələrinin hər yanvar apardığı bu sorğu 2024-cü ildə Nazirlər Kabinetinin qərarı ilə tənzimlənib, indi isə əhatə dairəsi genişləndirilir.

Uçotda vətəndaşın adı, FİN-i, milliyyəti, vətəndaşlığı, təhsili, işi, pensiya və sosial müavinətləri, əlilliyi, hərbi mükəlləfiyyəti, telefon nömrəsi və elektron poçtu toplanır. Ailə üzvlərinin yerdəyişməsi də izlənəcək: müvəqqəti və ya daimi köçənlərin haradan hara, nə vaxt və hansı səbəbdən getdiyi yazılmalıdır. Mənzilin sahəsi, otaq sayı, kommunal təminatı, avtomobil, torpaq, mal-qara, quş və arı ailələri də siyahıdadır.

Komitənin təsdiqlədiyi göstərişlərə görə, məlumatlardan əhalinin milli, sosial, cins və yaş tərkibini öyrənmək, torpaq və əmlak vəziyyətini müəyyənləşdirmək, seçki və referendum siyahılarını tərtib etmək üçün istifadə olunur. Bəndin sonundakı “və s. məqsədlər” ifadəsi isə bazanın başqa hansı işlərdə istifadə ediləcəyini açıq saxlayır.

Azadlıq Radiosuna danışan hüquqşünas Yalçın İmanov deyir ki, normativ sənədin olması müdaxilənin hüquqa uyğun olduğunu göstərmir. Onun sözlərinə görə, Avropa İnsan Hüquqları Konvensiyasının 8-ci maddəsinə əsasən, şəxsi və ailə həyatına müdaxilə qanuna əsaslanmalı, legitim məqsəd daşımalı, həm də demokratik cəmiyyətdə zəruri və məqsədə mütənasib olmalıdır.

Azərbaycan Konstitusiyasının 32-ci maddəsi şəxsi və ailə həyatının toxunulmazlığını təmin edir, “Fərdi məlumatlar haqqında” qanun isə məlumatların yalnız əvvəlcədən müəyyən olunmuş məqsəd üçün və ona uyğun həcmdə toplanmasını tələb edir. Avropa İttifaqında belə sorğular “məlumatların minimallaşdırılması” prinsipinə tabedir; məsələn, Almaniyada yaşayış şəraiti əhalinin təxminən 1 faizini əhatə edən seçmə sorğu ilə öyrənilir, rəqəmsal imkanlar barədə sorğu isə könüllüdür.

Digər xəbərlər