İranın ali rəhbəri seçən Ekspertlər Məclisi nüvə silahının yayılmaması müqaviləsindəki üzvlüyə yenidən baxılmasını istəyir

İranın Ekspertlər Məclisi, arxiv foto: Meghdad Madadi – Tasnim News, CC BY 4.0, Wikimedia Commons
13-11-2026 16:07

İranda ali rəhbəri seçən Ekspertlər Məclisi ölkənin Nüvə Silahının Yayılmaması haqqında Müqavilədəki (NPT) üzvlüyünə yenidən baxılmasını tələb edib. Məclis noyabrın 12-də yaydığı bəyanatda bu addımı “qaçılmaz zərurət” və “ictimai və milli tələb” adlandırıb.

“The Guardian” qəzeti yazır ki, Ekspertlər Məclisi İranın müdafiə doktrinasının yenidən nəzərdən keçirilməsinə çağıran ilk dövlət qurumudur. 88 üzvlü Məclis əsasən yüksək rütbəli din xadimlərindən ibarətdir, buna görə çağırış həm siyasi, həm də dini məna daşıyır. İranda nüvə silahına qadağa mərhum ali rəhbər Əli Xameneinin fətvasına əsaslanırdı, ABŞ-nin zərbələrindən sonra isə bu fətvanın qüvvədə olub-olmadığı müzakirə olunur. İranın nüvə silahı hazırlamaq üçün kifayət qədər uran ehtiyatı və texnologiyası olub-olmadığı mübahisəlidir.

Beynəlxalq Atom Enerjisi Agentliyi (MAQATE) noyabrın 13-də üzv dövlətlərə göndərdiyi hesabatda İranı müfəttişlərə yenidən giriş verməyə çağırıb. Agentlik İsfahan yaxınlığındakı yeraltı uran zənginləşdirmə zavodunun dəqiq yerini, orada nüvə materialı olub-olmadığını bilmədiyini yazır və məlumat çatışmazlığını “nüvə silahının yayılması baxımından narahatlıq” adlandırır. Hesabatda zavodda zənginləşdirmə aparıldığı təsdiqlənmir. MAQATE-nin baş direktoru Rafael Qrossi Tehranı yoxlamaları mümkün edəcək məhdud texniki addımlara razılaşmağa çağırıb.

İran 2025-ci ilin iyununda ABŞ və İsrailin nüvə obyektlərinə zərbələrindən sonra yoxlamalara çox məhdud icazə verir. Hesabata görə, Tehran agentliyə “ABŞ prezidentinin daimi, açıq və ictimai hücum hədələri” fonunda yoxlamaların bərpasını müzakirə edə bilməyəcəyini bildirib. İran Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü İsmayıl Bəqai bazar ertəsi ölkəsinin NPT-yə sadiq qaldığını, MAQATE ilə əməkdaşlığın məhdudlaşmasında isə ABŞ və İsrailin hücumlarını günahlandırıb.

Gərginlik Hörmüz boğazında da artır. İnqilab Keşikçiləri Korpusu Bəhreyndəki ABŞ radarını məhv etdiyini iddia edir, ABŞ Mərkəzi Komandanlığı (CENTCOM) isə bunu təkzib edib və Bəhreynə istiqamətlənmiş iki İran dronunu vurduğunu bildirib. Tramp son müsahibələrində İrana yalnız zərurət olarsa hücum edəcəyini deyib.

İranla quru sərhədi olan Azərbaycan üçün bu gərginlik həm təhlükəsizlik, həm də neft qiyməti baxımından əhəmiyyətlidir: Hörmüz boğazındakı gərginlik neft qiymətlərinə birbaşa təsir edir.

Digər xəbərlər