Şuşaya aparan yeni yol ödənişli olacaq
Nazirlər Kabineti Əhmədbəyli-Füzuli-Şuşa avtomobil yolunun 81,3 kilometrlik hissəsinin ödənişli avtomobil yolu kimi müəyyən edilməsi barədə qərar qəbul edib. Qərarın Konstitusiyanın 119-cu maddəsinə və “Avtomobil yolları haqqında” qanunun tətbiqinə dair normativ aktlara əsaslandığı bildirilir.
Sənədə əsasən, ödənişli hissənin başlanğıcı M-6 Hacıqabul-Bəhramtəpə-Mincivan magistralının 157-ci kilometrindən götürülür, son nöqtə isə Əhmədbəyli-Füzuli-Şuşa yolunun (Zəfər yolu) 100,5-ci kilometrinə qədər uzanır. Yolun ödəniş məbləği Tarif Şurası tərəfindən müəyyən ediləcək, istismarı və digər təşkilati məsələlər isə Azərbaycan Avtomobil Yolları Dövlət Agentliyinə (AAYDA) həvalə olunub.
Hökumətin qərarında qeyd olunur ki, sürücülər üçün alternativ ödənişsiz marşrut da saxlanılacaq. Bu marşrut “Zəfər yolu” istiqamətində 101 kilometr uzunluğa malikdir və texniki göstəricilərinə görə ödənişli hissədən daha aşağı səviyyədədir. Yeni ödənişli yolun isə təxminən 20 kilometr daha qısa olduğu bildirilir.
Məsələ ilə bağlı tənqidi yanaşmalar da səsləndirilir. Bəzi media orqanları və şərhçilər hesab edir ki, hökumət Şuşaya daha sürətli çıxışı təmin edən marşrutu ödənişli etməklə əlavə gəlir mənbəyi formalaşdırmağa çalışır. Bu kontekstdə qeyd olunur ki, Şuşanın turizm və mədəniyyət mərkəzi kimi inkişafı fonunda bu istiqamətdə nəqliyyat axınının artacağı gözlənilir.
AAYDA-nın sabiq sədri Saleh Məmmədov da daha əvvəl çıxışlarında Şuşaya turist axınının artacağını vurğulayaraq, belə yol layihələrinin iqtisadi baxımdan səmərəli ola biləcəyini bildirmişdi. Bununla yanaşı, bəzi ekspertlər ödəniş mexanizmi tətbiq edilərkən müəyyən sosial qruplar, o cümlədən müharibə iştirakçıları və şəhid ailələri üçün güzəştlərin nəzərdə tutulmamasını tənqid edirlər.
Bunun fonunda AAYDA-nın sabiq rəhbəri Saleh Məmmədovla bağlı səslənən korrupsiya iddiaları da müzakirə mövzusudur. Medianın yazdığına görə, onun fəaliyyəti ilə bağlı genişmiqyaslı yoxlamalar aparılır və iri həcmli maliyyə pozuntuları, o cümlədən müxtəlif layihələr üzrə yeyinti faktlarının aşkarlanması iddia olunur. Rəsmi qurumlar bu iddiaları hələ təsdiqləməsə də, araşdırmaların uzun müddətdir davam etdiyi və bir neçə istiqaməti əhatə etdiyi bildirilir.
Meydan TV-nin araşdırmalarında isə bildirilir ki, Saleh Məmmədovun fəaliyyəti təkcə Azərbaycandakı yol layihələri ilə məhdudlaşmayıb. Onun və ailə üzvlərinin Avstriya, İngiltərə, Türkiyədə, xüsusilə İstanbulda müxtəlif biznes strukturları və şirkətlərlə əlaqəli olduğu, hətta bəzi hallarda dövlət vəzifəsi ilə paralel şəkildə kommersiya fəaliyyətində iştirak etdiyi iddia olunur.
Eyni zamanda, Azərbaycanda artıq tətbiq olunan ödənişli yol modeli bu qərarın mümkün iqtisadi çərçivəsini göstərir. Məsələn, Bakı-Quba-Rusiya sərhədi istiqamətində yeni tikilən avtomobil yolunun 129 kilometrlik hissəsi ödənişlidir və sürücülər yola daxil olduqları məntəqədən çıxış nöqtəsinədək qət etdikləri məsafəyə uyğun ödəniş edirlər.
Tariflər nəqliyyat vasitəsinin növünə görə müəyyən olunur və kilometrlə hesablanır. Rəsmi qiymət cədvəlinə görə, minik avtomobilləri üçün tarif təxminən 9 qəpik/km, avtobuslar üçün 7-8 qəpik/km, ağır yük avtomobilləri üçün isə 11-19 qəpik/km aralığında dəyişir. Bu o deməkdir ki, məsələn, 100 kilometrlik ödənişli yol minik avtomobili üçün təxminən 9-10 manat civarında başa gələ bilər.
Beləliklə, ekspertlər hesab edir ki, Əhmədbəyli-Füzuli-Şuşa yolunun ödənişli hissəsində də tariflərin oxşar prinsiplərlə müəyyənləşdirilməsi mümkündür. Lakin konkret məbləğlər və mümkün güzəştlərlə bağlı yekun qərar Tarif Şurasının müəyyən edəcəyi qaydalardan sonra məlum olacaq.